မြန်မာ့လယ်ယာသန်းခေါင်စာရင်းအကြောင်း သိကောင်းစရာ
ကမ္ဘာပေါ်မှာ လယ်ယာသန်းခေါင်စာရင်းကို ၁၉၃၀ ကတည်းက (၁၀) နှစ်တစ်ကြိမ် ပုံမှန်ကောက်ခဲ့ကြတာပါ။ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့လည်း UNDP နဲ့ FAO တို့ရဲ့ အကူအညီနဲ့ ၁၉၅၃၊ ၁၉၉၃၊ ၂၀၀၃ နဲ့ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွေမှာ စုစုပေါင်း (၄) ကြိမ် ကောက်ယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
အကြိမ် တစ်ခုချင်းစီရဲ့ အကြောင်းအရာလေးတွေကို အကျဉ်းချုပ် ကြည့်ရအောင်ဗျာ။
၁။ ၁၉၅၃ - ၅၄ ခုနှစ် (ပထမဆုံးအကြိမ်)
ဒါကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထမဆုံး လယ်ယာသန်းခေါင်စာရင်းပေါ့။ အဲဒီတုန်းက နယ်မြေမအေးချမ်းတာကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံး အနှံ့တော့ မကောက်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။
ဘယ်လိုကောက်လဲ: မြို့နယ်ပေါင်း (၂၅၀) ကျော်လောက်ပဲ အဆင့်လိုက် ကောက်ခဲ့ရတယ်။
ဘာတွေမေးလဲ: အဓိကကတော့ လူဦးရေ၊ အိမ်အကြောင်းအရာ၊ စက်ရုံတွေနဲ့ အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို စုံစုံလင်လင် သိချင်တာပါ။
စစ်ဆေးပုံ: အိမ်တိုင်းကို လိုက်မေးတဲ့အခါ "ရောင်းဖို့ ပစ္စည်းထုတ်သလား"၊ "အိမ်မှာပဲ စားဖို့ ထုတ်သလား" နဲ့ "လယ်သမား ဟုတ်မဟုတ်" ဆိုတဲ့ မေးခွန်း (၃) ခုကို အဓိကထား မေးခဲ့ပါတယ်။
၂။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် (ဒုတိယအကြိမ်)
ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်းဦးစီးဌာနက ဦးဆောင်ပြီး မြို့နယ် (၂၇၂) ခုမှာ ကောက်ခဲ့ပါတယ်။
နည်းလမ်း: တစ်နိုင်ငံလုံး အကုန်မကောက်ဘဲ "နမူနာကောက်ယူတဲ့စနစ် (Sampling)" ကို သုံးခဲ့ပါတယ်။
ခြွင်းချက်: လုံခြုံရေးမကောင်းတဲ့နေရာတွေနဲ့ လူနေကျဲတဲ့ ဝေးလံခေါင်သီတဲ့ဒေသတွေကိုတော့ ချန်လှပ်ထားခဲ့ရတယ်။
ထူးခြားချက်: လယ်သမားတွေရဲ့ လူနေမှုဘဝ ဘယ်လောက်တိုးတက်လဲ သိရအောင် "လူမှုစီးပွားစစ်တမ်း" တွေကိုပါ ထပ်တိုးကောက်ယူခဲ့ပါသေးတယ်။
၃။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် (တတိယအကြိမ်)
ဒီနှစ်မှာတော့ ကမ္ဘာ့စံနှုန်းတွေအတိုင်း ပိုပြီး ပြည့်ပြည့်စုံစုံ လုပ်လာနိုင်ပါတယ်။
ပိုထူးခြားသွားတာ: အရင်က စိုက်ပျိုးရေးပဲ ကြည့်ပေမဲ့ ဒီတစ်ခါမှာတော့ ငါးမွေးမြူရေး၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနဲ့ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ကိုင်သူတွေကိုပါ ထည့်သွင်းကောက်ယူခဲ့ပါတယ်။
လွှမ်းခြုံမှု: သွားရလာရ ခက်ခဲတဲ့နေရာတွေကလွဲရင် တစ်နိုင်ငံလုံးနီးပါးကို အပြည့်အဝ (Full Census) ကောက်နိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် အနာဂတ်စီမံကိန်းတွေအတွက် အချက်အလက်ကောင်းတွေ အများကြီး ရခဲ့ပါတယ်။
၄။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် (စတုတ္ထအကြိမ်)
ဒါကတော့ နောက်ဆုံးအကြိမ် ကောက်ခဲ့တာပါ။ FAO ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း အပိုင်း (၂) ပိုင်းခွဲပြီး လုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ပထမအဆင့် (Core Module): ဘယ်သူတွေက လယ်ယာလုပ်ကိုင်သူလဲဆိုတာ အရင်ရှာတယ်။
ဒုတိယအဆင့် (Supplemental): အဲဒီထဲကမှ နမူနာယူပြီး အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို ထပ်မံကောက်ယူပါတယ်။
အတိုင်းအတာ: တစ်နိုင်ငံလုံးက စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကွက်ပေါင်း (၀.၅၆) သန်းလောက်ကို မေးခွန်းလွှာပေါင်း (၁.၅၇) သန်းကျော်သုံးပြီး အကြီးအကျယ် ကောက်ယူခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အချုပ်ပြောရရင် ဒီသန်းခေါင်စာရင်းတွေဟာ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ ဘယ်လောက်အရေးပါတယ်၊ တောင်သူတွေရဲ့ ဘဝက ဘယ်လိုရှိနေတယ်ဆိုတာကို သိဖို့ အရေးကြီးတဲ့ မှတ်တမ်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ လယ်ယာ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာကို ဒီအောက်က လင့်မှာ ရယူနိုင်ပါတယ်။
https://www.csostat.gov.mm/FileUpload/cso/FileDownload/Myanmar%20Agricultural%20Statistics%20(2014-2015%20to%202022-2023).pdf